Fotoreportajı təqdim edirik:

Tarixçilərin qeydlərinə əsasən, şiələrin on birinci imamı Həzrət Həsən ibn Əli Əskəri (ə) 232-ci hicri-qəməri ilinin Rəbiüs-sani ayının 8-ci, yaxud 10-cu günü dünyaya gəlmiş və 28 il həyat sürmüşdür. Həmçinin əksər tarixçilər İmam Həsən Əskərinin (ə) 260-cı h.q. ilinin Rəbiül-əvvəl ayının 8-də şəhadətə yetdiyini qeyd etmişlər. 

Atası İmam Hadinin (ə) 254-cü ildə vəfat etdiyini nəzərə alaraq, İmam Həsən Əskərinin (ə) imamət müddəti Şeyx Müfidin rəvayətinə əsasən, altı il və Səd ibn Abdullahın rəvayətinə görə isə, beş il səkkiz ay olmuşdur. (“Əl-irşad”, Şeyx Müfid, s. 335.) O həzrətin (ə) anasının adının “Hədis” və ya “Hadisə”, bəzi qaynaqlarda isə “Susən” olduğu qeyd edilmişdir. “Uyunul-mucizat” kitabının müəllifi İmam Həsən Əskərinin (ə) anasının düzgün adının “Səlil” olduğunu demiş və onu “O, arif və saleh kəslərdən idi!” ibarəsi ilə mədh etmişdir. (“Biharul-ənvar”, Əllamə Məclisi, c. 50, s. 238.)

 

Əhməd ibn Übeydullah ibn Xaqan İmam Həsən Əskərini (ə) “qaragözlü, qədd-qamətli, gözəlçöhrəli və qamətidüz” – ibarələri ilə vəsf etmişdir. (“Kəmalud-din”, c. 1, s. 40.)

 

O həzrətin atası İmam Hadi (ə) 254-cü ildə şəhadətə çatdıqdan sonra, o həzrətin öz buyruğuna əsasən, oğlu İmam Həsən Əskəri (ə) şiələrin imamı oldu. O həzrət iyirmi iki yaşında ikən atası şəhadətə yetmiş, altı il şiələrin imamı olmuş və ümumilikdə isə, iyirmi səkkiz il həyat sürmüşdür.

 

İmam Həsən Əskərinin (ə) cəmiyyətdə nüfuz və hörmətinin günbəgün artmasından nigaran olan Abbasi xəlifəsi Mötəmid camaatın o həzrətə olan diqqətinin artdığını, eləcə də zindanın, təzyiq və işgəncələrin mənfi nəticə verməsini gördükdə, öz köhnə kələklərinə əl atıb İmamı gizli şəkildə zəhərləyir və İmam (ə) 260-cı hicri-qəməri ilinin Rəbiül-əvvəl ayının 8-də şəhadətə yetir. Dördüncü əsrin (hicri tarixi ilə) alimlərindən olan Məhəmməd ibn Cərir ibn Rüstəm Təbəri də qeyd edir ki, İmam Həsən Əskəri (ə) zəhərlənmə nəticəsində şəhadətə qovuşmuşdur. (“Dəlailül-imamə”, səh.223.)

 

İmam Həsən Əskərinin (ə) xidmətçisi Əbülədyandan belə nəql edilir: “Bir gün İmam Həsən Əskəri (ə) məni çağırıb buyurdu: “Bu məktublar mənə yazılmış məktubların cavabıdır, onları Mədainə çatdırmalısan.” Sonra əlavə edərək buyurdu: “On bеş gündən sonra qayıdıb, mənim şəhadətə yetdiyimi görəcəksən.” Soruşdum: “Еy Peyğəmbər (s) övladı! Səndən sonra vəsi kimdir?” İmam (ə) buyurdu: “Mənim məktublarımı səndən soruşacaq şəxs məndən sonrakı imamdır.” Soruşdum: “Bundan başqa, onun nə kimi nişanəsi var?” Buyurdu: “Cənazəmə namaz qılan şəxs məndən sonrakı imamdır.” Yenə soruşdum: “Əlavə nişanə verə bilərsinizmi?” İmam (ə) buyurdu: “Kisədən xəbər verən şəxs məndən sonrakı imamdır.” İmamın (ə) hеybəti-əzəməti məni tutdu və daha bundan artıq sual soruşa bilmədim. Mən məktubları götürüb Mədainə gеtdim. On bеş gündən sonra qayıdıb, İmam Həsən Əskərinin (ə) şəhid еdildiyini və o həzrətə qüsl vеrildiyini gördüm. Az sonra İmamın (ə) qardaşı Cəfərə dеdilər ki, gəlib İmamın (ə) cənazəsinə namaz qılsın. Mən bilirdim ki, Cəfərin imamlığa ləyaqəti yoхdur. Mən hеyrət içində qalmışkən, birdən bir uşaq (imam Mehdi (ə.c.) gəlib Cəfəri kənara çəkdi və cənazəyə namaz qıldı. Namaz qurtardıqdan sonra o, üzünü mənə tutub buyurdu: “Məktubların cavabını vеr.” Bir az sonra Qum şəhərindən neçə nəfər gəlib, İmam Həsən Əskərinin (ə) vəsisinin kim olduğunu soruşdu. Cəfər dеdi ki, imam Həsən Əskərinin (ə) vəsisi mənəm. Onlar dеdilər: “Biz özümüzlə pul və məktub gətirmişik və əgər həqiqətən, sən imam Həsən Əskərinin (ə) vəsisisənsə, dе görək, məktublar kimdən gəlib, kisələrdə nə qədər pul var və o pulların sahibi kimdir? Çünki İmam Həsən Əskəri (ə) həmişə bеlə еdərdi.” Cəfər hirslənib dеdi: “Təəccüblüdür, insanlar məndən qеyb soruşurlar!” Bu zaman imam Həsən Əskərinin (ə) еvindən bir xidmətçi çıхıb, “Fılankəslərin məktubları sizdədirmi? (Məktubların sahiblərinin adları və xüsusiyyətlərini də söylədi.) Həm də sizdə min dinar pul olmalıdır və on dinarının üzərindəki şəkillər pozulmuşdur!” – dedikdə, məktubları və malları ona verib dedilər: “Bunları almaq üçün səni göndərən şəxs imamdır...” (“Kəmalud-din”, c.2, fəsil 43, h.25, s.223.)

Camiəyi-kəbirə ziyarəti

 

Şeyx Səduq "Mən la yəhzərəhu-l-fəqih, uyunu əxbare ər-Riza" kitabında Musa ibn Əbdullah Nəxəidən nəql etmişdir ki, demişdir: "Həzrət imam Əli Təqinin (ə) xidmətinə ərz etdim ki, ey ibn Rəsulallah, mənə kamil və bəlağətli bir ziyarət öyrət ki, sizlərdən birini ziyarət etmək istəyəndə oxuyum." Buyurdu: "Dərgaha çatanda dayan. Və iki şəhadəti de. Qüsl halında hərəmə daxil ol, qəbri görəndə dayan, 30 dəfə "Allahu Əkbər" de. Sonra qəlb rahatlığı və cism sakitliyi ilə bir qədər yol get, addımlarını bir-birinə yaxın at, sonra dayan və 30 dəfə "Allahu Əkbər"de. Sonra pak qəbrin yanına get və 40 dəfə "Allahu Əkbər" de ki, 100 təkbir tamam olsun."

اَلسَّلامُ عَلَيْكُمْ يا اَهْلَ بَيْتِ النُّبُوَّةِ، وَمَوْضِعَ الرِّسالَةِ، وَمُخْتَلَفَ الْمَلائِكَةِ، وَمَهْبِطَ الْوَحْىِ، وَمَعْدِنَ الرَّحْمَةِ، وَخُزّانَ الْعِلْمِ، وَمُنْتَهَى الْحِلْمِ، وَاُصُولَ الْكَرَمِ، وَقادَةَ الاُْمَمِ، وَاَوْلِياءَ النِّعَمِ، وَعَناصِرَ الاَْبْرارِ، وَدَعائِمَ الاَْخْيارِ، وَساسَةَ الْعِبادِ، وَاَرْكانَ الْبِلادِ، وَاَبْوابَ الاْيمانِ، وَاُمَناءَ الرَّحْمنِ، وَسُلالَةَ النَّبِيّينَ، وَصَفْوَةَ الْمُرْسَلينَ، وَعِتْرَةَ خِيَرَةِ رَبِّ الْعالَمينَ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ، اَلسَّلامُ عَلى اَئِمَّةِ الْهُدى، وَمَصابيحِ الدُّجى، وَاَعْلامِ التُّقى، وَذَوِى النُّهى، وَاُولِى الْحِجى، وَكَهْفِ الْوَرى، وَوَرَثَةِ الاَْنْبِياءِ، وَالْمَثَلِ الاَْعْلى، وَالدَّعْوَةِ الْحُسْنى، وَحُجَجِ اللهِ عَلى اَهْلِ الدُّنْيا وَالآخِرَةِ وَالاُْولى وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ، اَلسَّلامُ عَلى مَحالِّ مَعْرِفَةِ اللهِ، وَمَساكِنِ بَرَكَةِ اللهِ، وَمَعادِنِ حِكْمَةِ اللهِ، وَحَفَظَةِ سِرِّ اللهِ، وَحَمَلَةِ كِتابِ اللهِ، وَاَوْصِياءِ نَبِىِّ اللهِ، وَذُرِّيَّةِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَرَحْمَةُ الله وَبَرَكاتُهُ، اَلسَّلامُ عَلَى الدُّعاةِ اِلَى اللهِ، وَالاَْدِلاّءِ عَلى مَرْضاة اللهِ، وَالْمُسْتَقِرّينَ فى اَمْرِ اللهِ، وَالتّامّينَ فى مَحَبَّةِ اللهِ، وَالُْمخْلِصينَ فـى تَوْحيدِ اللهِ، وَالْمُظْهِرينَ لاَِمْرِ اللهِ وَنَهْيِهِ، وَعِبادِهِ الْمُكْرَمينَ الَّذينَ لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِاَمْرِهِ يَعْمَلُونَ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ، اَلسَّلامُ عَلَى الاَْئِمَّةِ الدُّعاةِ، وَالْقادَةِ الْهُداةِ، وَالسّادَةِ الْوُلاةِ، وَالذّادَةِ الْحُماةِ، وَاَهْلِ الذِّكْرِ وَاُولِى الاَْمْرِ، وَبَقِيَّةِ اللهِ وَخِيَرَتِهِ وَحِزْبِهِ وَعَيْبَةِ عِلْمِهِ وَحُجَّتِهِ وَصِراطِهِ وَنُورِهِ وَبُرْهانِهِ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ، اَشْهَدُ اَنْ لا اِلـهَ اِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ كَما شَهِدَ اللهُ لِنَفْسِهِ وَشَهِدَتْ لَهُ مَلائِكَتُهُ وَاُولُو الْعِلْمِ مِنْ خَلْقِهِ، لا اِلـهَ اِلاّ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكيمُ، وَاَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ الْمُنْتَجَبُ، وَرَسُولُهُ الْمُرْتَضى، اَرْسَلَهُ بِالْهُدى وَدينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ، وَاَشْهَدُ اَنَّكُمُ الاَْئِمَّةُ الرّاشِدُونَ الْـمَهْدِيُّونَ الْمَعْصُومُونَ الْمُكَرَّمُونَ الْمُقَرَّبُونَ الْمُتَّقُونَ الصّادِقُونَ الْمُصْطَفَوْنَ الْمُطيعُونَ للهِ، الْقَوّامُونَ بِاَمْرِهِ، الْعامِلُونَ بِاِرادَتِهِ، الْفائِزُونَ بِكَرامَتِهِ، اصْطَفاكُمْ بِعِلْمِهِ، وَارْتَضاكُمْ لِغَيْبِهِ، وَاخْتارَكُمْ لِسِرِّهِ، وَاجْتَباكُمْ بِقُدْرَتِهِ، وَاَعَزَّكُمْ بِهُداهُ، وَخَصَّكُمْ بِبُرْهانِهِ، وَانْتَجَبَكُمْ لِنُورِهِ، وَاَيَّدَكُمْ بِرُوحِهِ، وَرَضِيَكُمْ خُلَفاء فى اَرْضِهِ، وَحُجَجاً عَلى بَرِيَّتِهِ، وَاَنْصاراً لِدينِهِ، وَ حَفَظَةً لِسِرِّهِ، وَخَزَنَةً لِعِلْمِهِ، وَمُسْتَوْدَعاً لِحِكْمَتِهِ، وَتَراجِمَةً لِوَحْيِهِ، وَاَرْكاناً لِتَوْحيدِهِ، وَشُهَداءَ عَلى خَلْقِهِ، وَاَعْلاماً لِعِبادِهِ، وَمَناراً فى بِلادِهِ، وَاَدِلاّءَ عَلى صِراطِهِ، عَصَمَكُمُ اللهُ مِنَ الزَّلَلِ، وَآمَنَكُمْ مِنَ الْفِتَنِ، وَطَهَّرَكُمْ مِنَ الدَّنَسِ، وَاَذْهَبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ وَطَهَّرَكُمْ تَطْهيراً، فَعَظَّمْتُمْ جَلالَهُ، وَاَكْبَرْتُمْ شَأْنَهُ، وَمَجَّدْتُمْ كَرَمَهُ، وَاَدَمْتُمْ ذِكْرَهُ، وَوَكَّدْتُمْ ميثاقَهُ، وَاَحْكَمْتُمْ عَقْدَ طاعَتِهِ، وَنَصَحْتُمْ لَهُ فِى السِّرِّ وَالْعَلانِيَةِ، وَدَعَوْتُمْ اِلى سَبيلِهِ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ، وَبَذَلْتُمْ اَنْفُسَكُمْ فى مَرْضاتِهِ، وَصَبَرْتُمْ عَلى ما اَصابَكُمْ فى جَنْبِهِ، وَاَقَمْتُمُ الصَّلاةَ، وَآتَيْتُمُ الزَّكاةَ، وَاَمَرْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ، وَنَهَيْتُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ، وَجاهَدْتُمْ فِى اللهِ حَقَّ جِهادِهِ حَتّى اَعْلَنْتُمْ دَعْوَتَهُ، وَبَيَّنْتُمْ فَرائِضَهُ، وَاَقَمْتُمْ حُدُودَهُ، وَنَشَرْتُمْ شَرايِعَ اَحْكامِهِ، وَسَنَنْتُمْ سُنَّتَهُ، وَصِرْتُمْ فى ذلِكَ مِنْهُ اِلَى الرِّضا، وَسَلَّمْتُمْ لَهُ الْقَضاءَ، وَصَدَّقْتُمْ مِنْ رُسُلِهِ مَنْ مَضى، فَالرّاغِبُ عَنْكُمْ مارِقٌ، وَاللاّزِمُ لَكُمْ لاحِقٌ، وَالْمُقَصِّرُ فى حَقِّكُمْ زاهِقٌ، وَالْحَقُّ مَعَكُمْ وَفيكُمْ وَمِنْكُمْ وَاِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ اَهْلُهُ وَمَعْدِنُهُ، وَميراثُ النُّبُوَّةِ عِنْدَكُمْ، وَاِيابُ الْخَلْقِ اِلَيْكُمْ، وَحِسابُهُمْ عَلَيْكُمْ، وَفَصْلُ الْخِطابِ عِنْدَكُمْ، وَآياتُ اللهِ لَدَيْكُمْ، وَعَزائِمُهُ فيكُمْ، وَنُورُهُ وَبُرْهانُهُ عِنْدَكُمْ، وَاَمْرُهُ اِلَيْكُمْ، مَنْ والاكُمْ فَقَدْ والَى اللهَ، وَمَنْ عاداكُمْ فَقَدْ عادَ اللهَ، وَ مَنْ اَحَبَّكُمْ فَقَدْ اَحَبَّ اللهَ، وَمَنْ اَبْغَضَكُمْ فَقَدْ اَبْغَضَ اللهَ، وَمَنِ اعْتَصَمَ بِكُمْ فَقَدِ اعْتَصَمَ بِاللهِ، اَنْتُمُ الصِّراطُ الاَْقْوَمُ، وَشُهَداءُ دارِ الْفَناءِ، وَشُفَعاءُ دارِ الْبَقاءِ، وَالرَّحْمَةُ الْمَوْصُولَةُ، وَالآيَةُ الَْمخْزُونَةُ، وَالاَْمانَةُ الُْمحْفُوظَةُ، وَالْبابُ الْمُبْتَلى بِهِ النّاسُ، مَنْ اَتاكُمْ نَجا، وَمَنْ لَمْ يَأتِكُمْ هَلَكَ، اِلَى اللهِ تَدْعُونَ، وَعَلَيْهِ تَدُلُّونَ، وَبِهِ تُؤْمِنُونَ، وَلَهُ تُسَلِّمُونَ، وَبِاَمْرِهِ تَعْمَلُونَ، وَاِلى سَبيلِهِ تُرْشِدُونَ، وَبِقَوْلِهِ تَحْكُمُونَ، سَعَدَ مَنْ والاكُمْ، وَهَلَكَ مَنْ عاداكُمْ، وَخابَ مَنْ جَحَدَكُمْ، وَضَلَّ مَنْ فارَقَكُمْ، وَفازَ مَنْ تَمَسَّكَ بِكُمْ، وَاَمِنَ مَنْ لَجَأ اِلَيْكُمْ، وَسَلِمَ مَنْ صَدَّقَكُمْ، وَهُدِىَ مَنِ اعْتَصَمَ بِكُمْ، مَنِ اتَّبَعَكُمْ فَالْجَنَّةُ مَأواهُ، وَمَنْ خالَفَكُمْ فَالنّارُ مَثْواهُ، وَمَنْ جَحَدَكُمْ كافِرٌ، وَمَنْ حارَبَكُمْ مُشْرِكٌ، وَمَنْ رَدَّ عَلَيْكُمْ فى اَسْفَلِ دَرْك مِنَ الْجَحيمِ، اَشْهَدُ اَنَّ هذا سابِقٌ لَكُمْ فيما مَضى، وَجارٍ لَكُمْ فيما بَقِىَ، وَاَنَّ اَرْواحَكُمْ وَنُورَكُمْ وَطينَتَكُمْ واحِدَةٌ، طابَتْ وَطَهُرَتْ بَعْضُها مِنْ بَعْض، خَلَقَكُمُ اللهُ اَنْواراً فَجَعَلَكُمْ بِعَرْشِهِ مُحْدِقينَ حَتّى مَنَّ عَلَيْنا بِكُمْ، فَجَعَلَكُمْ فى بُيُوت اَذِنَ اللهُ اَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فيهَا اسْمُهُ، وَجَعَلَ صَلَواتِنا عَلَيْكُمْ وَما خَصَّنا بِهِ مِنْ وِلايَتِكُمْ طيباً لِخَلْقِنا، وَطَهارَةً لاَِنْفُسِنا، وَتَزْكِيَةً لَنا، وَكَفّارَةً لِذُنُوبِنا، فَكُنّا عِنْدَهُ مُسَلِّمينَ بِفَضْلِكُمْ، وَمَعْرُوفينَ بِتَصْديقِنا اِيّاكُمْ، فَبَلَغَ اللهُ بِكُمْ اَشْرَفَ مَحَلِّ الْمُكَرَّمينَ، وَاَعْلى مَنازِلِ الْمُقَرَّبينَ، وَاَرْفَعَ دَرَجاتِ الْمُرْسَلينَ، حَيْثُ لا يَلْحَقُهُ لاحِقٌ، وَلا يَفُوقُهُ فائِقٌ، وَلا يَسْبِقُهُ سابِقٌ، وَلا يَطْمَعُ فى اِدْراكِهِ طامِعٌ، حَتّى لا يَبْقى مَلَكٌ مُقَرَّبٌ، وَلا نَبِىٌّ مُرْسَلٌ، وَلا صِدّيقٌ وَلا شَهيدٌ، وَلا عالِمٌ وَلا جاهِلٌ، وَلا دَنِىٌّ وَلا فاضِلٌ، وَلا مُؤْمِنٌ صالِحٌ، وَلا فِاجِرٌ طالِحٌ، وَلاجَبّارٌ عَنيدٌ، وَلا شَيْطانٌ مَريدٌ، وَلا خَلْقٌ فيما بَيْنَ ذلِكَ شَهيدٌ اِلاّ عَرَّفَهُمْ جَلالَةَ اَمْرِكُمْ، وَعِظَمَ خَطَرِكُمْ، وَكِبَرَ شَأنِكُمْ وَتَمامَ نُورِكُمْ، وَصِدْقَ مَقاعِدِكُمْ، وَثَباتَ مَقامِكُمْ، وَشَرَفَ مَحَلِّكُمْ وَمَنْزِلَتِكُمْ عِنْدَهُ، وَكَرامَتَكُمْ عَلَيْهِ، وَخاصَّتَكُمْ لَدَيْهِ، وَقُرْبَ مَنْزِلَتِكُمْ مِنْهُ ،بِاَبى اَنْتُمْ وَاُمّى وَاَهْلى وَمالى وَاُسْرَتى، اُشْهِدُ اللهَ وَاُشْهِدُكُمْ اَنّى مُؤْمِنٌ بِكُمْ وَبِما آمَنْتُمْ بِهِ، كافِرٌ بَعَدُوِّكُمْ وَبِما كَفَرْتُمْ بِهِ، مُسْتَبْصِرٌ بِشَأنِكُمْ وَبِضَلالَةِ مَنْ خالَفَكُمْ، مُوالٍ لَكُمْ وَلاَِوْلِيائِكُمْ، مُبْغِضٌ لاَِعْدائِكُمْ وَمُعادٍ لَهُمْ، سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَكُمْ، وَحَرْبٌ لِمَنْ حارَبَكُمْ، مُحَقِّقٌ لِما حَقَّقْتُمْ، مُبْطِلٌ لِما اَبْطَلْتُمْ، مُطيعٌ لَكُمْ، عارِفٌ بِحَقِّكُمْ، مُقِرٌّ بِفَضْلِكُمْ، مُحْتَمِلٌ لِعِلْمِكُمْ، مُحْتَجِبٌ بِذِمَّتِكُمْ، مُعْتَرِفٌ بِكُمْ، مُؤْمِنٌ بِاِيابِكُمْ، مُصَدِّقٌ بِرَجْعَتِكُمْ، مُنْتَظِرٌ لاَِمْرِكُمْ، مُرْتَقِبٌ لِدَوْلَتِكُمْ، آخِذٌ بِقَوْلِكُمْ، عامِلٌ بِاَمْرِكُمْ، مُسْتَجيرٌ بِكُمْ، زائِرٌ لَكُمْ، لائِذٌ عائِذٌ بِقُبُورِكُمْ، مُسْتَشْفِعٌ اِلَى اللهِ عَزَّوَجَلَّ بِكُمْ، وَمُتَقَرِّبٌ بِكُمْ اِلَيْهِ، وَمُقَدِّمُكُمْ اَمامَ طَلِبَتى وَحَوائِجى وَاِرادَتى فى كُلِّ اَحْوالي وَاُمُورى، مُؤْمِنٌ بِسِرِّكُمْ وَعَلانِيَتِكُمْ وَشاهِدِكُمْ وَغائِبِكُمْ وَاَوَّلِكُمْ وَآخِرِكُمْ، وَمُفَوِّضٌ فى ذلِكَ كُلِّهِ اِلَيْكُمْ وَمُسَلِّمٌ فيهِ مَعَكُمْ، وَقَلْبى لَكُمْ مُسَلِّمٌ، وَرَأيى لَكُمْ تَبَعٌ، وَنُصْرَتى لَكُمْ مُعَدَّةٌ حَتّى يُحْيِىَ اللهُ تَعالى دينَهُ بِكُمْ، وَيَرُدَّكُمْ فى اَيّامِهِ، وَيُظْهِرَكُمْ لِعَدْلِهِ، وَيُمَكِّنَكُمْ فى اَرْضِهِ، فَمَعَكُمْ مَعَكُمْ لا مَعَ غَيْرِكُمْ، آمَنْتُ بِكُمْ وَتَوَلَّيْتُ آخِرَكُمْ بِما تَوَلَّيْتُ بِهِ اَوَّلَكُمْ، وَبَرِئْتُ اِلَى اللهِ عَزَّوَجَلَّ مِنْ اَعْدائِكُمْ وَمِنَ الْجِبْتِ وَالطّاغُوتِ وَالشَّياطينِ وَحِزْبِهِمُ الظّالِمينَ لَكُمُ، الْجاحِدينَ لِحَقِّكُمْ، وَالْمارِقينَ مِنْ وِلايَتِكُمْ، وَالْغاصِبينَ لاِِرْثِكُمُ الشّاكّينَ فيكُمُ الْمُنْحَرِفينَ عَنْكُمْ، وَمِنْ كُلِّ وَليجَةٍ دُونَكُمْ وَكُلِّ مُطاعٍ سِواكُمْ، وَمِنَ الاَْئِمَّةِ الَّذينَ يَدْعُونَ اِلَى النّارِ، فَثَبَّتَنِىَ اللهُ اَبَداً ما حَييتُ عَلى مُوالاتِكُمْ وَمَحَبَّتِكُمْ وَدينِكُمْ، وَوَفَّقَنى لِطاعَتِكُمْ، وَرَزَقَنى شَفاعَتَكُمْ، وَجَعَلَنى مِنْ خِيارِ مَواليكُمْ التّابِعينَ لِما دَعَوْتُمْ اِلَيْهِ، وَ جَعَلَنى مِمَّنْ يَقْتَصُّ آثارَكُمْ، وَيَسْلُكُ سَبيلَكُمْ، وَيَهْتَدى بِهُداكُمْ، وَيُحْشَرُ فى زُمْرَتِكُمْ، وَيَكِرُّ فى رَجْعَتِكُمْ، وَيُمَلَّكُ فى دَوْلَتِكُـمْ، وَ يُشَـرَّفُ فى عافِيَتِكُمْ، وَيُمَكَّنُ فى اَيّامِكُمْ، وَتَقِرُّ عَيْنُهُ غَداً بِرُؤْيَتِكُمْ، بِاَبى اَنْتُمْ وَاُمّى وَنَفْسى وَاَهْلى وَمالى، مَنْ اَرادَ اللهَ بَدَأَ بِكُمْ، وَمَنْ وَحَّدَهُ قَبِلَ عَنْكُمْ، وَمَنْ قَصَدَهُ تَوَجَّهَ بِكُمْ، مَوالِىَّ لا اُحْصـى ثَناءََكُمْ وَلا اَبْلُغُ مِنَ الْمَدْحِ كُنْهَكُمْ وَمِنَ الْوَصْفِ قَدْرَكُمْ، وَاَنْتُمْ نُورُ الاَْخْيارِ وَهُداةُ الاَْبْرارِ وَحُجَجُ الْجَبّارِ، بِكُمْ فَتَحَ اللهُ وَبِكُمْ يَخْتِمُ، وَبِكُمْ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ، وَبِكُمْ يُمْسِكُ السَّماءَ اَنْ تَقَعَ عَلَى الاَْرْضِ اِلاّ بِاِذْنِهِ، وَبِكُمْ يُنَفِّسُ الْهَمَّ وَيَكْشِفُ الضُّرَّ، وَعِنْدَكُمْ ما نَزَلَتْ بِهِ رُسُلُهُ، وَهَبَطَتْ بِهِ مَلائِكَتُهُ وَاِلى جَدِّكُمْ

(əgər Əmirəl-möminini ziyarət edirsənsə "və ila cəddikum" sözünün əvəzinə de)

وَاِلى اَخيكَ بُعِثَ الرُّوحُ الاَْمينُ، آتاكُمُ اللهُ ما لَمْ يُؤْتِ اَحَداً مِنَ الْعالَمينَ، طَأطَاَ كُلُّ شَريفٍ لِشَرَفِكُمْ، وَبَخَعَ كُلُّ مُتَكَبِّرٍ لِطاعَتِكُمْ، وَخَضَعَ كُلُّ جَبّارٍ لِفَضْلِكُمْ، وَذَلَّ كُلُّ شَىْءٍ لَكُمْ، وَاَشْرَقَتِ الاَْرْضُ بِنُورِكُمْ، وَفازَ الْفائِزُونَ بِوِلايَتِكُمْ، بِكُمْ يُسْلَكُ اِلَى الرِّضْوانِ، وَعَلى مَنْ جَحَدَ وِلايَتَكُمْ غَضَبُ الرَّحْمنِ، بِاَبى اَنْتُمْ وَاُمّى وَنَفسى وَاَهْلى وَمالى، ذِكْرُكُمْ فِى الذّاكِرينَ، وَاَسْماؤُكُمْ فِى الاَْسْماءِ، وَاَجْسادُكُمْ فِى الاَْجْسادِ، وَاَرْواحُكُمْ فِى اْلاََرْواحِ، وَاَنْفُسُكُمْ فِى النُّفُوسِ، وَآثارُكُمْ فِى الاْثارِ، وَقُبُورُكُمْ فِى الْقُبُورِ، فَما اَحْلى اَسْمائَكُمْ، وَاَكْرَمَ اَنْفُسَكُمْ، وَاَعْظَمَ شَأنَكُمْ، وَاَجَلَّ خَطَرَكُمْ، وَاَوْفى عَهْدَكُمْ، وَاَصْدَقَ وَعْدَكُمْ، كَلامُكُمْ نُورٌ، وَاَمْرُكُمْ رُشْدٌ، وَوَصِيَّتُكُمُ التَّقْوى، وَفِعْلُكُمُ الْخَيْرُ، وَعادَتُكُمُ الاِْحْسانُ، وَسَجِيَّتُكُمُ الْكَرَمُ، وَشَأنُكُمُ الْحَقُّ وَالصِّدْقُ وَالرِّفْقُ، وَقَوْلُكُمْ حُكْمٌ وَحَتْمٌ، وَرَأيُكُمْ عِلْمٌ وَحِلْمٌ وَحَزْمٌ، اِنْ ذُكِرَ الْخَيْرُ كُنْتُمْ اَوَّلَهُ وَاَصْلَهُ وَفَرْعَهُ وَمَعْدِنَهُ وَمَأواهُ وَمُنْتَهاهُ، بِاَبى اَنْتُمْ وَاُمّى وَنَفْسى كَيْفَ اَصِفُ حُسْنَ ثَنائِكُمْ، وَاُحْصى جَميلَ بَلائِكُمْ، وَبِكُمْ اَخْرَجَنَا اللهُ مِنَ الذُّلِّ وَفَرَّجَ عَنّا غَمَراتِ الْكُرُوبِ، وَاَنْقَذَنا مِنْ شَفا جُرُفِ الْهَلَكاتِ وَمِنَ النّارِ، بِاَبى اَنْتُمْ وَاُمّى وَنَفْسى، بِمُوالاتِكُمْ عَلَّمَنَا اللهُ مَعالِمَ دِينِنا، وَاَصْلَحَ ماكانَ فَسَدَ مِنْ دُنْيانا، وَبِمُوالاتِكُمْ تَمَّتِ الْكَلِمَةُ، وَعَظُمَتِ النِّعْمَةُ، وَائْتَلَفَتِ الْفُرْقَةُ، وَبِمُوالاتِكُمْ تُقْبَلُ الطّاعَةُ الْمُفْتَرَضَةُ، وَلَكُمُ الْمَوَدَّةُ الْواجِبَةُ، وَالدَّرَجاتُ الرَّفيعَةُ، وَالْمَقامُ الَْمحْمُودُ، وَالْمَكانُ الْمَعْلُومُ عِنْدَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ، وَالْجاهُ الْعَظيمُ، وَالشَّأنُ الْكَبيرُ، وَالشَّفاعَةُ الْمَقْبُولَةُ، رَبَّنا آمَنّا بِما اَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنا مَعَ الشّاهِدينَ، رَبَّنا لا تُزِ غْ قُلُوبَنا بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنا وَهَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهّابُ، سُبْحانَ رَبِّنا اِنْ كانَ وَعْدُ رَبِّنا لَمَفْعُولاً، يا وَلِىَّ اللهِ اِنَّ بَيْنى وَبيْنَ اللهِ عَزَّوَجَلَّ ذُنُوباً لا يَأتى عَلَيْها اِلاّ رِضاكُمْ، فَبِحَقِّ مَنِ ائْتَمَنَكُمْ عَلى سِرِّهِ وَاسْتَرْعاكُمْ اَمْرَ خَلْقِهِ وَقَرَنَ طاعَتَكُمْ بِطاعَتِهِ، لَمَّا اسْتَوْهَبْتُمْ ذُنُوبى وَكُنْتُمْ شُفَعائى، فَاِنّى لَكُمْ مُطيعٌ، مَنْ اَطاعَكُمْ فَقَدْ اَطاعَ اللهَ، وَمَنْ عَصاكُمْ فَقَدْ عَصَى اللهَ، وَمَنْ اَحَبَّكُمْ فَقَدْ اَحَبَّ اللهَ، وَمَنْ اَبْغَضَكُمْ فَقَدْ اَبْغَضَ اللهَ، اَللّـهُمَّ اِنّى لَوْ وَجَدْتُ شُفَعاءَ اَقْرَبَ اِلَيْكَ مِنْ مُحَمِّدٍ وَاَهْلِ بَيْتِهِ الاَْخْيارِ الاَْئِمَّةِ الاَْبْرارِ لَجَعَلْتُهُمْ شُفَعائي، فَبِحَقِّهِمُ الَّذى اَوْجَبْتَ لَهُمْ عَلَيْكَ اَسْاَلُكَ اَنْ تُدْخِلَنى فى جُمْلَةِ الْعارِفينَ بِهِمْ وَبِحَقِّهِمْ، وَفى زُمْرَةِ الْمَرْحُومينَ بِشَفاعَتِهِمْ، اِنَّكَ اَرْحَمُ الرّاحِمينَ، وَصَلَّى اللهُ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرينَ وَسَلَّمَ تَسْليماً كَثيراً، وَحَسْبُنَا اللهُ وَنِعْـمَ الْوَكيلُ.

Əssəlamu ələykum ya əhlə-bəytin-nubuvvəh. Və məvziər-risaləh. Və müxtələfəl məlaikəh. Və məhbitəl-vəhyi və mə’dinərrəhməh. Və xuzzanəl ilmi və muntəhəl hilm. Və usuləl kərəmi və qadətəl-uməmi və əvliyaən-niəm. Və ənasirəl-əbrari və dəaiməl-əxyar. Və sasətəl-ibadi və ərkanəl-bilad. Və əbvabəl-imani və umənaər-Rəhman. Və sulalətən-nəbiyyinə və səfvətəl-mursəlin. Və itrətə xiyərəti Rəbbil-aləminə və rəhmətullahi və bərəkatuh. Əssəlamu ’əla əimmətil-huda və məsabiihid-duca və ə’lamit-tuqa və zəvin-nuha və ulil hica və kəhfil-vəra və vərəsətil-ənbiya vəl-məsəlil-ə’la vəd-də’vətil-husna və hucəcillahi ’əla əhliddünya vəl axirəti vəl uula və rəhmətullahi və bərəkatuh. Əssəlamu ’əla məhaalli mə’rifətillahi və məsakini bərəkətillah. Və məadini hikmətillahi və həfəzəti sirrillah. Və həmələti kitabillahi və əvsiyai nəbiyyillah. Və zurriyyəti Rəsulillahi səlləllahu ələyhi və alihi və rəhmətullahi və bərəkatuh. Əssəlamu ələd-duati iləllahi vəl-ədillai ’əla mərzatillah. Vəl-mustəqirrinə fi əmrillahi vət-taammiinə fi məhəbbətillah. Vəl muxlisinə fi təvhidillahi vəl-muzhirinə liəmrillahi və nəhyih. Və ibadihil mukrəminəlləzinə la yəsbiqunəhu bilqəvli və hum biəmrihi yə’məlunə və rəhmətullahi və bərəkatuh. Əssəlamu ələl-əimmətid-duati vəl-qadətil-hudati vəs-sadətil-vulati vəzzadətil-humati və əhliz-zikri və ulil-əmr. Və bəqiyyətillahi və xiyərətihi və hizbih. Və əybəti ilmihi və huccətih. Və siratihi və nurih. Və burhanihi və rəhmətullahi və bərəkatuh. Əşhədu ən la ilahə illəllah. Vəhdəhu la şərikə ləh. Kəma şəhidəllahu linəfsih. Və şəhidət ləhu məlaikətuhu və ulul-ilmi min xəlqih. La ilahə illa huvəl-Əzizul-Həkim. Və əşhədu ənnə Muhəmmədən əbduhul-muntəcəb. Və rəsuluhul-murtəza. Ərsələhu bil huda və dinil həqq. Liyuzhirəhu ələd-dini kullihi və ləv kərihəl muşrikun. Və əşhədu ənnəkumul-əimmətur-raşidun. Əl-məhdiyyunəl-mə’sumun. Əl-mukərrəmunəl muqərrəbun. Əl-muttəqunəs-sadiqunəl-mustəfəvn. Əl-mutiunə lillahil-qəvvamunə biəmrih. Əl-amilunə biiradətihil-faizunə bikəramətih. İstəfakum biilmihi vərtəzakum liğəybih. Vəxtarəkum lisirrihi vəctəbakum biqudrətih. Və əəzzəkum bihudahu və xəssəkum biburhanih. Vəntəcəbəkum linurihi (binurihi) və əyyədəkum biruhih. Və rəziyəkum xuləfaə fi ərzihi və hucəcən ’əla bəriyyətih. Və ənsarən lidinihi və həfəzətən lisirrih. Və xəzənətən liilmihi və mustəvdə’ən lihikmətih. Və təracimətən livəhyihi və ərkanən litəvhidih. Və şuhədaə ’əla xəlqihi və ə’lamən liibadih. Və mənarən fi biladihi və ədillaə ’əla siratih. Əsəməkumullahu minəz-zələli və amənəkum minəl-fitən. Və təhhərəkum minəd-dənəsi və əzhəbə ənkumur-ricsə və təhhərəkum təthira. Fəəzzəmtum cəlaləhu və əkbərtum şənəh. Və məccədtum kərəməhu və ədəmtum zikrəh. Və vəkkədtum misaqəhu və əhkəmtum əqdə taətih. Və nəsəhtum ləhu fis-sirri vəl-əlaniyəh. Və dəəvtum ila səbilihi bil-hikməti vəl-məv’izətil-həsənəh. Və bəzəltum ənfusəkum fi mərzatihi və səbərtum ’əla ma əsabəkum fi cənbih. Və əqəmtumus-səlatə və atəytumuz-zəkatə və əmərtum bil-mə’rufi və nəhəytum ənil-munkəri və cahədtum fillahi həqqə cihadih. Hətta ə’ləntum də’vətəhu və bəyyəntum fəraizəh. Və əqəmtum hududəhu və nəşərtum şərayiə əhkamihi və sənəntum sunnətəh. Və sirtum fi zalikə minhu ilərriza və səlləmtum ləhul-qəza və səddəqtum min rusulihi mən məza. Fər rağibu ənkum mariq. Vəl-lazimu ləkum lahiq. Vəl-muqəssiru fi həqqikum zahiq. Vəl-həqqu məəkum və fikum və minkum və iləykum. Və əntum əhluhu və mə’dinuh. Və mirasun-nubuvvəti indəkum və iyabul-xəlqi iləykum və hisabuhum ələykum. Və fəslul-xitabi indəkum və ayatullahi lədəykum. Və əzaimuhu fikum. Və nuruhu və burhanuhu indəkum və əmruhu iləykum. Mən valakum fəqəd valəllahə və mən adakum fəqəd adəllah. Və mən əhəbbəkum fəqəd əhəbbəllahə və mən əbğəzəkum fəqəd əbğəzəllah. Və məni’təsəmə bikum fəqədi’təsəmə billah. Əntumus-siratul-əqvəm. Və şuhədau daril-fəna və şufəau daril-bəqa. Vərrəhmətul-məvsulətu vəl-ayətul-məxzunəh. Vəl-əmanətul-məhfuzətu vəl-babul-mubtəla bihinnas. Mən ətakum nəca və mən ləm yətikum hələk. İləllahi təd’unə və ələyhi tədullun. Və bihi tu’minunə və ləhu tusəllimun. Və biəmrihi tə’məlunə və ila səbilihi turşidunə və biqəvlihi təhkumun.

Səədə mən valakum və hələkə mən adakum. Və xabə mən cəhədəkum və zəllə mən farəqəkum. Və fazə mən təməssəkə bikum və əminə mən ləcəə iləykum. Və səlimə mən səddəqəkum və hudiyə məni’təsəmə bikum. Mənittəbəəkum fəl-cənnətu mə’vahu və mən xaləfəkum fən-naru məsvah. Və mən cəhədəkum kafirun və mən harəbəkum muşrik. Və mən rəddə ’ələykum fi əsfəli dərəkin minəl-cəhim. Əşhədu ənnə haza sabiqun ləkum fima məza və carin ləkum fima bəqiy. Və ənnə ərvahəkum və nurəkum və tinətəkum vahidətun tabət və təhurət bə’zuha min bə’z. Xələqəkumullahu ənvarən fəcəələkum biərşihi muhdiqinə hətta mənnə ələyna bikum. Fəcəələkum fi buyutin əzinəllahu ən turfəə və yüzkərə fihəsmuh. Və cəələ səlatəna (sələvatəna) ələykum və ma xəssəna bihi min vilayətikum tibən lixəlqina və təharətən liənfusina. Və təzkiyətən (bərəkətən) ləna və kəffarətən lizunubina. Fəkunna indəhu musəlliminə bifəzlikum və mə’rufinə bitəsdiqina iyyakum. Fəbələğəllahu bikum əşrəfə məhəllil-mukərrəminə və ə’la mənazilil-muqərrəbinə və ərfəə dərəcatil-mursəlin. Həysu la yəlhəquhu lahiqun və la yəfuquhu faiq. Və la yəsbiquhi sabiqun və la yətməu fi idrakihi tami’. Hətta la yəbqa mələkun muqərrəbun və la nəbiyyun mursəlun və la siddiqun və la şəhid. Və la alimun və la cahil. Vəla dəniyyun və la fazil. Və la muminun salihun vəla facirun talih. Və la cəbbarun ənidun və la şəytanun mərid. Və la xəlqun fima bəynə zalikə şəhidun illa ərrəfəhum cəlalətə əmrikum və izəmə xətərikum. Və kibərə şə’nikum və təmamə nurikum. Və sidqə məqaidikum və səbatə məqamikum. Və şərəfə məhəllikum və mənzilətikum indəhu və kəramətəkum ələyh. Və xassətəkum lədəyhi və qurbə mənzilətikum minh. Biəbi əntum və ummi və əhli və mali və usrəti. Uşhidullahə və uşhidikum ənni mu’minin bikum və bima aməntum bih. Kafirun biəduvvikum və bima kəfərtum bih. Mustəbsirun bişə’nikum və bizəlaləti mən xaləfəkum. Muvalin ləkum və liəvliyaikum. Mubğizun liə’daikum və muadin ləhum. Silmun limən saləməkum və hərbun limən harəbəkum. Muhəqqiqun lima həqqəqtum. Mubtilun lima əbtəltum. Mutiun ləkum, arifun bihəqqikum, muqirrun bifəzlikum, muhtəmilun biilmikum, muhtəcibun bizimmətikum, mu’tərifun bikum mu’minun biiyabikum, musəddiqun birəc’ətikum, muntəzirun liəmrikum, murtəqibun lidəvlətikum, axizun biqəvlikum, amilun biəmrikum mustəcirun bikum, zairun ləkum, laizun aizun biquburikum, mustəşfiun iləllahi əzzə və cəllə bikum. Və mutəqərribun bikum iləyh. Və muqəddimukum əmamə təlibəti və həvaici və iradəti fi kulli əhvali və umuri. Muminun bisirrikum və əlaniyətikum və şahidikum və ğaibikum və əvvəlikum və axirikum. Və mufəvvizun fi zalikə kullihi iləykum və musəllimun fihi məəkum. Və qəlbi ləkum musəllimun və rə’yi ləkum təbəun və nusrəti ləkum muəddətun hətta yuhyiyəllahu-təala dinəhu bikum. Və yəruddəkum fi əyyamihi və yuzhirəkum liədlihi və yuməkkinəkum fi ərzih. Fəməəkum məəkum la məə ğəyrikum. Aməntu bikum və təvəlləytu axirəkum bima təvəlləytu bihi əvvələkum. Və bəri’tu iləllahi əzzə və cəllə min ə’daikum və minəl cibti vət-tağuti vəş-şəyatini və hizbihimizzaliminə ləkum. Əl-cahidinə lihəqqikum vəl-mariqinə min vilayətikum vəlğasibinə liirsikum. Əş-şakkiinə fikumul-munhərifinə ənkum. Və min kulli vəlicətin dunəkum və kulli mutain sivakum. Və minəl-əimmətilləzinə yəd’unə ilənnar. Fəsəbbətəniyəllahu əbədən ma həyiytu ’əla muvalatikum. Və məhəbbətikum və dinikum. Və vəffəqəni litaətikum və rəzəqəni şəfaətəkum. Və cəələni min xiyari məvalikum. Əttabiinə lima dəəvtum iləyhi və cəələni mimmən yəqtəssu asarəkum və yəsluku səbiləkum və yəhtədi bihudakum və yuhşəru fi zumrətikum. Və yəkirru fi rəc’ətikum və yuməlləku fi dəvlətikum. Və yuşərrəfu fi afiyətikum və yuməkkənu fi əyyamikum. Və təqirru əynuhu ğədən biru’yətikum. Biəbi əntum və ummi və nəfsi və əhli və mali. Mən əradəllahə bədəə bikum və mən vəhhədəhu qəbilə ənkum və mən qəsədəhu təvəccəhə bikum. Məvaliyyə, la uhsi sənaəkum və la əbluğu minəl-mədhi kunhəkum və minəl-vəsfi qədrəkum. Və əntum nurul-əxyari və hudatul-əbrari və hucəcul-Cəbbar. Bikum fətəhəllahu və bikum yəxtim. Və bikum yunəzzilul-ğəysə və bikum yumsikus-səmaə ən təqəə ələl-ərzi illa biiznih. Və bikum yunəffisul-həmmə və yəkşifuz-zurr. Və indəkum ma nəzələt bihi rusuluhu və həbitət bihi məlaikətuh. Və ila cəddikum (əgər Əmirəl-möminini ziyarət edirsənsə "və ila cəddikum" sözünün əvəzinə de) və ila əxikə buisər-Ruhul-Əmin. Atakumullahu ma ləm yu’ti əhədən minəl-aləmin. Tə’təə kullu şərifin lişərəfikum və bəxəə kullu mutəkəbbirin litaətikum. Və xəzəə kullu cəbbarin lifəzlikum və zəllə kullu şəy’in ləkum. Və əşrəqətil-ərzu binurikum və fazəl-faizunə bivilayətikum. Bikum yusləku ilər-rizvani və ’əla mən cəhədə vilayətəkum ğəzəbur-Rəhman. Biəbi əntum və ummi və nəfsi və əhli və mali. Zikrukum fiz-zakirinə və əsmaukum fil-əsma. Və əcsadukum fil-əcsadi və ərvahukum fil-ərvah. Və ənfusukum fin nufusi və asarukum fil-asari və quburukum fil-qubur. Fəma əhla əsmaəkum və əkrəmə ənfusəkum. Və ə’zəmə şənəkum və əcəllə xətərəkum. Və əvfa əhdəkum və əsdəqə və’dəkum. Kəlamukum nurun və əmrukum ruşdun və vəsiyyətukumut-təqva. Və fi’lukumul-xəyru və adətukumul-ihsanu və səciyyətukumul-kərəm. Və şə’nukumul-həqqu vəs-sidqu vər-rifq. Və qəvlukum hukmun və hətmun və rə’yukum ilmun və hilmun və həzm. İn zukirəl-xəyru kuntum əvvələhu və əsləhu və fər’əhu və mə’dinəh. Və mə’vahu və muntəhah. Biəbi əntum və ummi və nəfsi. Kəyfə əsifu husnə sənaikum və uhsi cəmilə bəlaikum. Və bikum əxrəcənəllahu minəz-zulli və fərrəcə ənna ğəməratilkuruub. Və ənqəzəna min şəfa curufil-hələkati və minən-nar. Biəbi əntum və ummi və nəfsi. Bimuvalatikum əlləmənəllahu məalimə dinina və əsləhə ma kanə fəsədə min dunyana. Və bimuvalatikum təmmətil-kəlimətu və əzumətin-ni’mətu və’tələfətil-furqəh. Və bimuvalatikum tuqbəlut-taətul-muftərəzəh. Vələkumul-məvəddətul-vacibətu vəd-dərəcatur-rəfiətu vəl-məqamul-məhmudu vəl-məkanul-mə’lumu indəllahi əzzə və cəll. Vəl-cahul- əzimu vəş-şə’nul-kəbiru vəş-şəfaətul-məqbuləh. Rəbbəna amənna bima ənzəltə vəttəbə’nər-Rəsulə fəktubna məəş-şahidin. Rəbbəna la tuziğ qulubəna bə’də iz hədəytəna və həbləna min lədunkə rəhmətən innəkə əntəl-Vəhhab. Subhanə Rəbbina in kanə və’du Rəbbina ləməf’ula. Ya vəliyyəllah! İnnə bəyni və bəynəllahi əzzə və cəllə zunubən la yə’ti ələyha illa rizakum. Fəbihəqqi məni’təmənəkum ’əla sirrihi vəstər’akum əmrə xəlqih. Və qərənə taətəkum bitaətihi ləmməstəvhəbtum zunubi və kuntum şufəai. Fəinni ləkum muti’. Mən ətaəkum fəqəd ətaəllahə və mən əsakum fəqəd əsəllah. Və mən əhəbbəkum fəqəd əhəbbəllahə və mən əbğəzəkum fəqəd əbğəzəllah. Əllahummə inni ləv vəcədtu şufəaə əqrəbə iləykə min Muhəmmədin və əhli-bəytihil-əxyaril-əimmətil-əbrari ləcəəltuhum şufəai. Fəbihəqqihimulləzi əvcəbtə ləhum ’ələykə əs ’əlukə ən tudxiləni fi cumlətil-arifinə bihim və bihəqqihim və fi zumrətil-mərhuminə bişəfaətihim. İnnəkə Ərhəmur-rahimin. Və səlləllahu ’əla Muhəmmədin və alihit-tahirinə və səlləmə təslimən kəsira. Və həsbunəllahu və ni’məl-vəkil.

Salam olsun! Sizə, ey Peyğəmbər əhli-beyti, ey risalət məqamı, ey mələklərin get-gəl etdiyi məkan, ey vəhyin endiyi yer, ey rəhmət mədəni, ey elm xəzinələri, ey helmin ən yüksək məqamının sahibləri, ey kərəm və kəramətin əsasları, ey ümmətin rəhbərləri, ey nemətlərin vəliləri (malikləri), ey alicənablığın sütunları, ey yaxşılığın və yaxşıların rüknləri, ey bəndələrin böyükləri, ey (elm) şəhərlərinin dayaqları, ey iman qapıları, ey Rəhman (Allahın) əmanətdarları, ey peyğəmbərlərin sülaləsi, ey rəsulların seçilmişləri, ey aləmlərin Rəbbi olan Allah bəndələrinin ən yaxşısının itrəti (ailəsi)! Və Allahın rəhməti və bərəkətləri olsun sizə!

Salam olsun! Hidayət imamlarına (və bələdçilərinə), zülmət çıraqlarına, təqva bayraqdarlarına, böyük ağıl sahiblərinə, kamil ağla malik olanlara, məxluqatın pənahlarına, peyğəmbərlərin varislərinə, yüksək ilahi nümunələrə, ən gözəl kamala dəvət edənlərə, bütün dünya və axirət əhlinə Allahın höccəti olanlara! Və Allahın rəhməti və bərəkətləri olsun sizə!

Salam olsun! Allah mərifətini qəlblərində yerləşdirənlərə, Allahın bərəkətinin məskənlərinə, Allah hikmətinin mədənlərinə, Allah sirrini qoruyanlara, Allah kitabını daşıyanlara, Allah Peyğəmbərinin canişinlərinə, Rəsulallah (s) övladlarına! Və Allahın rəhməti və bərəkətləri olsun sizə!

Salam olsun (ümməti) Allaha dəvət edənlərə, Allah razılığına (doğru) yol göstərənlərə, Allahın əmrlərinə (itaət etməkdə) sabitqədəm olanlara, Allah məhəbbətində bütöv və kami olanlara, Allahın tovhidində (sədaqətli) ixlaslı olanlara, Allahın əmr və nəhylərini aşkar edənlərə, Allahın əziz bəndələrinə, hansı ki, sözdə və əməldə ondan qabağa keçmir və onun (bütün) əmrlərinə əməl edirlər! Və Allahın rəhməti və bərəkətləri olsun sizə!

Salam olsun (Haqqa) dəvət edən imamlara, hidayət edən öndərlərə, ağalara və hamilərə, (Allah dinini) himayə edənlərə, zikr əhlinə (və Quran sirlərinə vaqif olanlara), əmr sahiblərinə, Allahın saxladıqlarına, Allahın bəndələrinin ən yaxşılarına, Allahın qoşununa (dəstəsinə, tərəfdarlarına), Onun elminin xəzinəsinə, Onun höccətinə, Onun Siratına (yoluna), Onun nuruna, Onun bürhanına (dəlilinə)! Və Allahın rəhməti və bərəkətləri olsun sizə!

Şəhadət verirəm buna ki, həqiqətən, bir olan Allahdan başqa tanrı yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, necə ki, Allah Özü Özünə şəhadət verir və Onun mələkləri, yaratdıqlarından olan elm sahibləri Onun təkliyinə şəhadət verirlər. O Əziz (qüdrətli) və Həkim Allahdan başqa tanrı yoxdur. Və şəhadət verirəm buna ki, həqiqətən, Muhəmməd (s) Onun seçilmiş bəndəsi və bəyəndiyi Rəsuludur. Onu (xalqı) hidayət etmək üçün və haqq dinlə göndərdi ki, nəticədə müşriklərin xoşu gəlməsə belə, pak dinini bütün dinlərə qalib edə.

Və şəhadət verirəm buna ki, həqiqətən, siz düz yola hidayət edən, yolu tanıyan, məsum, əzizlənmiş, müqərrəb (Allaha yaxın), təqvalı, sadiq, Allahın əmrinə müti, Onun əmrinə keşikçi, Onun iradəsi ilə hərəkət edən, Onun kəraməti ilə feyz tapmış imamlarsınız. Allah sizi Öz elmi üçün seçdi, Öz qeybi üçün bəyəndi, Öz sirri üçün təyin etdi, Öz qüdrətinə məxsus etdi, Öz hidayəti ilə əziz etdi, Öz nuruna münasib bildi, Öz ruhu ilə təyid etdi (dəstəklədi), sizi yaratdığı yer üzərində Öz xəlifələri olaraq bəyəndi, məxluqatına höccətləri olaraq, dininə köməkçi olaraq, sirrinə qoruyucu olaraq, elminə xəzinədar olaraq, hikmətinə əmanətdar olaraq, vəhyinə təfsirçi olaraq, tovhidinə rüknlər olaraq, məxluqatına şahid olaraq, bəndələrinə nişanə olaraq, ölkələrində nurlu bir əlamət məkanı olaraq, Öz yoluna dəlilləri olaraq seçdi.

Allah sizi çaşqınlıqdan məsum saxladı, fitnələrdən amanda saxladı, pis əxlaqdan pak saxladı, sizi bütün çirkinliklərdən olmazın kimi pak etdi. Siz də Onun cəlalını əzəmətlə yad etdiniz, Onun şənini böyük bildiniz, kərəmini təriflədiniz, Onun zikrində davamlı oldunuz, əhdinə sadiq qaldınız, Onun itaətinin bağlarını möhkəmlətdiniz. Ona xatir gizlində və aşkarda nəsihət etdiniz, hikmət və gözəl moizə ilə (xalqı) Onun yoluna dəvət etdiniz, öz nəfslərinizi Onun razılığına qurban etdiniz, Onun yolunda sizə gələn müsibətlərə səbr etdiniz, namazı bərpa etdiniz, zəkatı ödədiniz, mərufa (gözəl işlərə) əmr etdiniz, münkərdən (pis işlərdən) nəhy etdiniz, Allah yolunda lazım olduğu dərəcədə cihad etdiniz, nəhayət, Onun dəvətini aşkarladınız. Onun vacibatını bəyan etdiniz. Onun qanunlarını diriltdiniz, Onun hökmlərini və şəriətini yaydınız, Onun adətlərini adət halına saldınız, bu yolda Onu razı saldınız, Onun qəza-qədərinə təslim oldunuz, keçmiş rəsullarını təsdiq etdiniz. Sizdən üz çevirən dindən üz çevirmişdir, sizinlə hərəkət edən sizə qovuşar, hər kəs sizin haqqınızı əskiltdisə, məhv və batil oldu.

Haqq sizinlədir, sizdədir, sizdəndir (sizdən başlanır), sizə tərəfdir (sizinlə bitər). Siz haqq əhlisiniz, onun mədənisiniz, peyğəmbərlik irsi sizin yanınızdadır, xalqın qayıdışı sizə tərəfdir, onların hesabı sizə həvalə olunub, haqla batilin ayrılması sizin yanınızdadır, Allah ayələri sizin ixtiyarınızdadır. Onun əzəmətləri sizdədir, Onun nuru və bürhanı sizin yanınızdadır və Onun əmri sizin əmrinizə bağlıdır.

Sizi sevən həqiqətən Allahı sevmiş, sizə düşmən olan Allaha düşmən olmuşdur. Sizə məhəbbət bəsləyən Allaha məhəbbət bəsləmiş, sizə nifrət bəsləyən Allaha nifrət bəsləmiş olur. Sizin ətəyinizdən tutan Allahın ətəyindən tutmuş olur. Sizsiniz ən düzgün yol, fani dünyanın şahidləri, bəqa dünyasının şəfaətçiləri, tükənməyən rəhmət, (Allahın əzəli elm xəzinəsindəki) örtülü ayə və nişanə, (İlahi qorunmuş lövhün) əmanəti, xalqın imtahan olunduğu dərgah. Sizə tərəf gələn nicat tapdı, sizə tərəf gəlməyən həlak oldu. (Xalqı) Allaha doğru çağırırsınız, Ona dəlalət edirsiniz, Onun əmrinə əməl edirsiniz və Onun yoluna bələdçilik edirsiniz və Onun sözü ilə hökm verirsiniz. Sizi sevən xoşbəxt oldu və sizə düşmənçilik edən bədbəxt oldu.

Sizə qarşı inad edən həlak oldu və sizdən ayrılan yolunu azdı. Sizə sığınan feyz tapdı və sizə pənah gətirən amanda qaldı. Sizi təsdiq edən salamatlıq əldə etdi, sizin itaətinizə əl atan hidayət olundu, sizə tabe olanın yeri cənnətdir, sizin əleyhinizə gedənin yeri oddur. Sizə qarşı inad edən kafirdir və sizə qarşı müharibə edən müşrikdir. Sizin (hökmünüzü) rədd edən cəhənnəmin ən alçaq dərəsindədir. Şəhadət verirəm buna ki, bu məqam sizin üçün həmişə olub və olacaq. Şəhadət verirəm buna ki, həqiqətən, sizin ruhunuz, nurunuz və tinətiniz vahid həqiqətdən ibarətdir. O pak və təyyib ruhlar bir-birinin eynidir. Allah sizi nur olaraq yaratdı, sonra sizi Öz ərşinə mühit (əhatəsi olan) qərar verdi. Nəhayət, sizin vücudunuzla bizə minnət qoydu. Sonra sizi ucaldılmasına və Öz adının zikr olunmasına izn verdiyi evlərdə yerləşdirdi, bizim salavat və salamımızı sizə hökm etdi. Sizin vilayətinizdən bizə də (müəyyən qədər) məxsus etdi və bu bizim xilqətimizin təmizliyi, nəfslərimizin təharəti, bizim paklığımız və günahlarımızın kəffarəsi üçün idi. Biz Allahın yanında (əzəli elmində) sizin fəzilətinizə etiraf etməklə və sizi təsdiq etməklə tanınmışdıq. Allah sizi əzizlənmişlərin ən şərəfli məqamına, müqərrəblərin (Allaha yaxınların) ən uca mənzilinə və mürsəllərin ən yüksək dərəcəsinə ucaltdı. Belə ki, heç kəs o məqama yetə bilməsin, heç kəs ondan yüksəyə qalxa bilməsin, heç bir irəli gedən ondan yüksəyə qalxa bilməsin, heç bir irəli gedən ondan irəli getməsin, heç bir tamahkar məqama çatmaq tamahına da düşməsin. Hətta ora qədər ki, heç bir müqərrəb mələk, mürsəl peyğəmbər, siddiq, şəhid, alim, cahil, alçaq, yüksək, saleh mömin, bədbəxt tacir, inadkar zalım, azğın şeytan və bunların arasında yaranmış heç kimsə qalmadı ki, Allah sizin əmrinizin cəlalını, şəninizin əzəmətini, məqamınızın sadiqliyini, rütbənizin şərəfini, Onun yanındakı mənzilətinizi, kəramətinizi, xüsusiliyinizi və Ona yaxınlığınızı ona tanıtdırmaq olsun. Atam, anam, əhli-əyalım, mal-dövlətim və qohum-əqrəbam sizə fəda olsun. Allahı və sizi şahid tuturam ki, mən sizə və sizin inandıqlarınıza iman gətirmişəm. Sizin düşməninizə və inkar etdiyinizə mən də inkar edirəm. Mən sizin şəninizdən və sizə qarşı çıxanların azğınlığından agaham. Sizi və sizi sevənləri sevirəm, sizin düşmənlərinizə nifrət və düşmənçilik edirəm. Sizinlə sülhdə olanlarla sülhdə, sizinlə müharibədə olanlarla müharibədəyəm. Sizin haqq bildiyinizi haqq, sizin batil bildiyinizi batil bilirəm. Sizə müti, haqqınıza arifəm. Fəzilətinizi iqrar edir, elminizə etiqad bəsləyir, sizin vilayət libasınıza bürünmüşəm. Sizin haqq olduğunuzu etiraf edir, sizin qayıdışınıza inanır və rəcətinizi təsdiq edirəm. Əmrinizə müntəzirəm və dövlətinizin yolunu gözləyirəm. Sizin sözünüzü əxz edir, əmrinizə əməl edir, sizə sığınır, ziyarətinizə tələsir, qəbirlərinizə və məqbərələrinizə pənah gətirirəm. Sizi Allah-Təalanın hüzurunda şəfaətçi qərar verir, sizinlə Ona yaxınlaşır, bütün istəklərimin, hacətlərimin, bütün hallar və işlərimdə sizi öndə tutaraq Allahdan diləyirəm. Sirrinizə, aşkarınıza, şahidinizə, qaibinizə, əvvəlinizə, axırınıza iman gətirirəm. Bütün bu işlərdə sizin əmrinizə təsliməm, qəlbim sizə təslimdir, rəyim sizə tabedir və bütün qüvvətimlə sizin nüsrətinizə hazıram. O vaxta qədər ki, Allah-Təala dinini sizin vasitənizlə diriltsin, sizi oz günlərinə qaytarsın (qalib etsin), sizinlə ədalətini aşkar etsin, yer üzündə sizi qüdrətli etsin. Mən həmişə sizinlə olmuşam və sizinləyəm, sizin düşmənlərinizlə deyiləm. Sizə inanmalıyam, əvvəlinizi sevdiyim kimi axırınızı da sevirəm. Allah-Təalaya sizin düşmənlərinizdən, Cibt bütündən, tağutdan, şeytanlardan, onun sizə zülm edən, haqqınızı inkar edən, vilayətinizdən üz döndərən, irsinizi qəsb edən, sizin məqamınıza şəkk edən, sizdən sapan qoşunundan sığınır və bunların hamısından bizaram. Habelə sizdən başqa bütün vasitələrdən, sizdən qeyri bütün itaət olunanlardan və (cəhənnəm) oduna dəvət edən bütün imamlardan uzağam. Allah-Təala məni nə qədər ki, diriyəm əbədi şəkildə sizin məhəbbətiniz, vilayətiniz və dininizdə sabitqədəm etsin, məni sizin itaətinizə müvəffəq etsin, sizin şəfaətinizi mənə ruzi etsin. Allah məni sizi sevənlərin ən yaxşılarından qərar versin, hansılar ki, onlar dəvət etdiyiniz hər şeyə tabedirlər. Allah-Təala məni sizin izinizlə gedənlərdən, yolunuzu davam etdirənlərdən, hidayətinizlə hidayət tapanlardan, sizin zümrənizdə məşhur olanlardan, rəcətinizdə qayıdanlardan, dövlətinizdə mülk sahibi olanlardan, sizin vasitənizlə afiyət şərəfinə nail olanlardan, sizin günlərinizdə qüdrətə çatanlardan və Qiyamət sabahında sizi görməklə gözləri işıqlananlardan qərar versin. Atam, anam, özüm, əhli-əyalım və mal-dövlətim sizə fəda olsun. Kim Allahı istəsə, sizdən başlayır, kim Onu tək bilmək istədisə, sizdən öyrəndi və hər kəs Allahı qəsd etdisə, sizin diqqətinizlə etdi. Ey mənim rəhbərlərim, sizin sənanızı saya bilmirəm, sizin mədhinizin, tərifinizin həqiqətinə yetə bilmirəm, sizin vəsfinizin miqdarını dərk edə bilmirəm. Sizsiniz yaxşıların nuru, xeyirxahların bələdçisi, qüdrətli Allahın höccətləri. Allah (aləmi) sizinlə açdı, sizinlə xətm edəcək, sizinlə (rəhmət) yağışını endirir, sizinlə asimanı izni olmadan yer üzünə enməkdən saxlayır, sizin vasitənizlə qəm-kədəri (qəlblərdən) təmizləyir və zərəri uzaqlaşdırır. Rəsulları ilə birgə nazil olanlar sizin yanınızdadır, mələkləri ilə birgə enənlər sizin yanınızdadır. Sizin babanıza (əgər Əmir əl-möminini ziyarət edirsənsə, "babanız" sözünün əvəzində "qardaşına" sözünü əlavə et) Ruhul-əmin endirildi. Allah aləmlərdən heç kəsə əta etmədiyini sizə əta etdi. Hər bir şərəf sahibi şərəfinizin qarşısında baş endirdi, hər bir mütəkəbbir itaətinizə tabe oldu. Hər bir zalım fəzilətinizin qarşısında təzim etdi və hər şey qarşısında təvazö etdi. Yer sizin nurunuzla işıqlandı. Feyz tapanlar sizin vilayətinizlə feyz tapdılar. Sizin vasitənizlə Rizvana yol tapılır və vilayətinizi inkar edənlər Rəhmanın qəzəbinə düçar oldular. Atam, anam, özüm, əhli-əyalım və mal-dövlətim sizə fəda olsun. Zikrləriniz zikrlər arasında, adlarınız adlar, cəsədləriniz cəsədlər, ruhlarınız ruhlar, nəfsləriniz nəfslər, təsirləriniz təsirlər və qəbirləriniz qəbirlər arasındadır. Adlarınız necə də şirindir, nəfsləriniz necə də kəramətlidir, şəniniz necə də böyükdür, qədir-qiymətiniz necə də cah-cəlallıdır. Əhdiniz necə də vəfalı və vədiniz necə də doğrudur. Kəlamınız nur, əmriniz rüşd, tövsiyəniz təqva, işiniz xeyr, adətiniz ehsan (yaxşılıq), səciyyəniz kərəm, şəniniz haqq, sədaqət, rəfaqət və şəfqət, sözləriniz hökm, mütləqdir. Rəyiniz elm, helm və düşüncədir. Əgər xeyir və yaxşılıqdan söz getsə, onun əvvəli, əsası, fəri, mədəni, məkanı və sonu sizsiniz. Atam, anam və özüm sizə fəda. Sizin mədhinizin gözəlliyini necə vəsf edim, uca və gözəl şəninizi necə sadalayım, halbuki, Allah bizi sizin vasitənizlə zillətdən xaric, şiddətli qəm-qüssəni bizdən uzaq və aləmin həlakət vadilərindən və oddan bizi xilas etdi. Atam, anam, özüm sizə fəda. Sizin vilayətinizlə Allah-Təala dinimizin bilgilərini bizə öyrətdi və dünyamızdan fasid olanları islah etdi. Sizin vilayətinizlə (tovhid) kəlməsi tamamlandı, nemət əzəmət tapdı, pərakəndəlik ülfətə çevrildi. Sizin vilayətinizlə fərizə itaətlər qəbul olundu. Sizin sevginiz vacib, dərəcələriniz uca, məqamınız məhmud (bəyənilmişdir), Allah-Təala yanında məlum məkana, əzəmətli məqama, böyük şənə və qəbul olunmuş şəfaətə sahibsiniz. İlahi, nazil etdiyinə iman gətirdik, Rəsuluna tabe olduq, elə isə bizi şahidlərdən yaz. İlahi, qəlblərimizi hidayət etdikdən sonra batilə yönəltmə və Öz yanında bizə rəhmət bağışla, həqiqətən, Sən çox bağışlayansan. Bizim Rəbbimiz hər nöqsandan uzaqdır, həqiqətən, Rəbbimizin vədəsi baş verəsidir.

Ey Allahın vəlisi, həqiqətən, mənimlə Allah-Təalanın arasında bir sıra günahlar vardır ki, sizin razılığınız olmadan o günahları məhv etməyəcək. Sizi and verirəm sizi öz sirrinə əmin edənin, sizi öz məxluqatının işlərinə başçı edənin və sizin itaətinizi öz itaətinə bağlayanın haqqına. Allahdan mənim günahlarımın bağışlamağını istəyin və mənə şəfaətçi olun. Mən həqiqətən, sizin itaətinizdəyəm. Sizə itaət edən Allaha itaət edir və sizə üsyan edən Allaha üsyan edir. Sizi sevən Allahı sevir, sizə nifrət edən isə Allaha nifrət etmiş olur. İlahi, mən həqiqətən, əgər Muhəmməd (s) və yaxşı, xeyirxah və rəhbər əhli-beytindən (ə) sənə daha yaxın şəfaətçi tapsaydım, onları şəfaətçi edərdim. Səni and verirəm onların haqqına, hansı ki, o haqqı Özünə vacib etmisən. Səndən istəyirəm ki, məni onların haqqını tanıyanların zümrəsinə daxil edəsən və məni onların şəfaəti ilə rəhm olunmuşların zümrəsinə daxil edəsən. Həqiqətən, Sən ən çox rəhm edənsən və Allahın salavatı və salamı olsun Muhəmməd (s) və onun pak itrətinə və çoxlu salam göndərsin. Allah bizə kifayətdir və nə yaxşı vəkildir Allah.

Kitabın adı: Ziyarətnamələr

Müəllif: Mir Cəfər Eyyubzadə

 

 

 

Həzrət İmam Həsən Əskəri (ə.) buyurdu: "Mömin şəxsin beş əlaməti vardır; hər gün əlli bir rükət namaz, yəni on yeddi rükət vacib və otuz dörd rükət nafilə namazlarını qılar, "Ərbəin" ziyarətnaməsini oxuyar, sağ əlinə üzük taxar, səcdədə alnını torpaq üzərinə qoyar və "Bismillahir Rəhmanir Rəhim"i ucadan deyər." Tusi "Təhzib" və "Misbah" kitablarında Səffan Cəmmaldan belə nəql edir: "Mövlam Həzrət Sadiq (ə.) Ərbəin ziyarətnaməsi barəsində mənə buyurdu ki, bu ziyarətnaməni, günəş üfüqdən bir qədər qalxandan sonra bu qaydada oxu:

Əssəlamu əla vəliyyillahi və həbibih, əssəlamu əla xəlilillahi və nəcibih, əssəlamu əla səfiyyillahi vəbni səfiyyih, əssəlamu ələl Husəynil məzlumiş-şəhid, əssəlamu əla əsiril kurubati və qətilil əbərat, əllahummə inni əşhədu ənnəhu vəliyyukə vəbnu vəliyyik, və səfiyyukə vəbnu səfiyyikəl faizu bi kəramətik, əkrəmtəhu biş-şəhadəti və həbəvtəhu bis səadəh, vəctəbəytəhu bitiybil viladəh, və cəəltəhu səyyidən minəs sadəti və qaidən minəl qadəti və zaidən minəz zadəh, və ə'təytəhu məvarisəl ənbiyai və cəəltəhu huccətən əla xəlqikə minəl əvsiya, fə ə'zərə fid duai və mənəhən nushu və bəzələ muhcətəhu fik, liyəstənqizə ibadəkə minəl cəhaləti və həyrətiz zəlaləh, və qəd təvazərə ələyhi mən ğərrəthud dunya və baə həzzəhu bil ərzəlil ədna, və şəra axirətəhu bis səmənil əvkəs, və təğətrəsə və tərədda fi həvah, və əsxətəkə və əsxətə nəbiyyək, və ətaə min ibadikə əhləş şiqaqi vən nifaq, və həmələtəl əvzaril mustəvcibinən nar, fəcahədəhum fikə sabirən muhtəsibən hətta sufikə fi taətikə dəmuhu və ustubihə hərimuh, Əllahummə fəl'ənhum lə'nən vəbila, və əzzibhum əzaən əlima, əssəlamu ələykə yəbnə Rəsulillah, əssəlamu ələykə yəbnə səyyidil əvsiya, əşhədu ənnəkə əminullahi vəbnu əminih, iştə səidən və məzəytə həmidən və muttə fəqidən məzlumən şəhida, və əşhədu ənnəllahə muncizun ma vəədəkə və muhlikun mən xəzələkə və muəzzibun mən qətələk, və əşhədu ənnəkə vəfəytə bi əhdillahi və cahədtə fi səbilihi hətta ətakəl yəqin, fə ləənəllahu mən qətələk, və ləənəllahu mən zələməkə və ləənəllahu ummətən səmiət bi zalikə fərəziyət bih, Əllahummə inni uşhidukə ənni vəliyyun limən valahu və əduvvun limən adah, bi əbi əntə və ummi yəbnə Rəsulillah, əşhədu ənnəkə kuntə nurən fil əslabiş şamixəti vəl ərhamil mutəhhərəh, ləm tunəcciskəl cahiliyyətu bi əncasiha, və ləm tulbiskəl mudləhimmatu min siyabiha, və əşhədu ənnəkəl imamul bərrut təqiyyur rəziyyuz zəkiyyul hadil məhdiyy, və əşhədu ənnəl əimmətə min vuldikə kəlimətut təqva və ə'lamul huda vəl urvətul vusqa vəl huccətu əla əhlid dunya, və əşhədu ənni bikum mu'minun və bi iyabikum muqinun bi şərayii dini və xəvatimi əməli, və qəlbi li qəlbikum silmun və əmri li əmrikum muttəbi, və nusrəti ləkum muəddətun hətta yə'zənəllahu ləkum, fə məəkum məəkum la məə əduvvikum, sələvatullahi ələykum və əla ərvahikum və əcsadikum və şahidikum və ğaibikum, və zahirikum və batinikum aminə rəbbəl aləmin.

Sonra iki rükət namaz qıl və namazdan sonra istədiyin duanı etdikdən sonra üzünü qiblədən döndərə bilərsən.

Zilhiccə ayının 9-cu günü “Ərəfə” günüdür. “Ərəfə” günü dua və tövbələrin qəbul olunduğu və günahların bağışlandığı gündür. Bu gün Allahın rəhməti və məğfirəti yer üzərinə nazil olan günlərdən biridir. İmam Sadiqdən (ə) belə nəql olunur: “Mübarək Ramazan ayında bağışlanmayan bir kəs “Ərəfə” gününü dərk edərsə bağışlanar.” Ərəfə günü Əhli-beytin də nəzərində xüsusi əhəmiyyətə malik olan günlərdən biridir. “Ərəfə” gününün əhəmiyyəti ilə bağlı çoxlu sayda rəvayətlər nəql olunmuşdur. Bir rəvayətdə deyilir ki, imam Səccad (ə) “Ərəfə” günü bir yoxsulun diləndiyini və camaatdan yardım istədiyini gördükdə, ona yaxınlaşaraq həmin gün Allahdan başqasından bir hacət istəməməsini, hacətini yalnız Ondan diləməsini, həmin günün böyük bir gün və hamının ilahi lütf və fəzlə şamil olmasını xatırlatdı! (“Əl-vafi”, Fyz Kaşani, 2-ci cild, səh.42.)

Bu günün bir neçə əməli vardır:

1. Oruc tutmaq. İmam Sadiq (ə) buyurub: Tərviyyə günün orucunu tutmaq, bir ilin (günahlarının) kəffarəsidir. Ərəfə gününün orucu isə iki ilin (günahlarının) kəffarəsidir. (Səvabul Əmal, Zil-həccə ayının orucunun səvabı, 3-cü hədis)

2. Qüsl etmək;

3. İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək: “Ərəfə” günü imam Hüseynin (ə) ziyarəti min həcc, min ümrə və min cihaddan üstün savaba malikdir. Həmin gün o Həzrətin ziyarətinin fəziləti ilə bağlı çoxlu sayda hədislər nəql olunmuşdur. Hər kəs “Ərəfə” günü o Həzrətin qəbrinin kənarında və türbəsində olarsa, savabı “Ərəfat”da olanın savabından heç də az deyil. Həmin gün o Həzrətin qəbrini yaxından ziyarət edə bilməyən şəxs o Həzrətin ziyarətnaməsini oxusun. (Həmin ziyarətnamə “Məfatihul-cinan” kitabında göstərilmişdir.)

Zilhiccə ayının 9-cu günü “Ərəfə” günüdür. “Ərəfə” günü dua və tövbələrin qəbul olunduğu və günahların bağışlandığı gündür. Bu gün Allahın rəhməti və məğfirəti yer üzərinə nazil olan günlərdən biridir. İmam Sadiqdən (ə) belə nəql olunur: “Mübarək Ramazan ayında bağışlanmayan bir kəs “Ərəfə” gününü dərk edərsə bağışlanar.” Ərəfə günü Əhli-beytin də nəzərində xüsusi əhəmiyyətə malik olan günlərdən biridir. “Ərəfə” gününün əhəmiyyəti ilə bağlı çoxlu sayda rəvayətlər nəql olunmuşdur. Bir rəvayətdə deyilir ki, imam Səccad (ə) “Ərəfə” günü bir yoxsulun diləndiyini və camaatdan yardım istədiyini gördükdə, ona yaxınlaşaraq həmin gün Allahdan başqasından bir hacət istəməməsini, hacətini yalnız Ondan diləməsini, həmin günün böyük bir gün və hamının ilahi lütf və fəzlə şamil olmasını xatırlatdı! (“Əl-vafi”, Fyz Kaşani, 2-ci cild, səh.42.)

Bu günün bir neçə əməli vardır:

1. Oruc tutmaq. İmam Sadiq (ə) buyurub: Tərviyyə günün orucunu tutmaq, bir ilin (günahlarının) kəffarəsidir. Ərəfə gününün orucu isə iki ilin (günahlarının) kəffarəsidir. (Səvabul Əmal, Zil-həccə ayının orucunun səvabı, 3-cü hədis)

2. Qüsl etmək;

3. İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək: “Ərəfə” günü imam Hüseynin (ə) ziyarəti min həcc, min ümrə və min cihaddan üstün savaba malikdir. Həmin gün o Həzrətin ziyarətinin fəziləti ilə bağlı çoxlu sayda hədislər nəql olunmuşdur. Hər kəs “Ərəfə” günü o Həzrətin qəbrinin kənarında və türbəsində olarsa, savabı “Ərəfat”da olanın savabından heç də az deyil. Həmin gün o Həzrətin qəbrini yaxından ziyarət edə bilməyən şəxs o Həzrətin ziyarətnaməsini oxusun. (Həmin ziyarətnamə “Məfatihul-cinan” kitabında göstərilmişdir.)

4. “Ərəfə” günü “günorta” və “əsr” namazlarını açıq səma altında qılmaq və “əsr” namazından sonra iki rükət namaz qılmaq, belə ki, birinci rükətdə “Həmd” surəsindən sonra “İxlas” surəsini, ikinci rükətdə isə “Həmd” surəsindən sonra “Kafirun” surəsini oxumaq, eləcə də, namazdan sonra günahların bağışlanması üçün Allah dərgahında günahları etiraf etmək və aha sonra Peyğəmbərdən (s) nəql olunan bu təsbihatı oxumaq göstəriş verilir:

سُبْحَانَ الَّذِي فِي السَّمَاءِ عَرْشُهُ سُبْحَانَ الَّذِي فِي الْأَرْضِ حُكْمُهُ سُبْحَانَ الَّذِي فِي الْقُبُورِ قَضَاؤُهُ سُبْحَانَ الَّذِي فِي الْبَحْرِ سَبِيلُهُ سُبْحَانَ الَّذِي فِي النَّارِ سُلْطَانُهُ سُبْحَانَ الَّذِي فِي الْجَنَّةِ رَحْمَتُهُ سُبْحَانَ الَّذِي فِي الْقِيَامَةِ عَدْلُهُ سُبْحَانَ الَّذِي رَفَعَ السَّمَاءَ سُبْحَانَ الَّذِي بَسَطَ الْأَرْضَ سُبْحَانَ الَّذِي لا مَلْجَأَ وَ لا مَنْجَى مِنْهُ إِلا إِلَيْهِ

(Subhanəlləzi fis-səmai ər­şuh, subhanəlləzi fil ər­zi huk­muh, subhanəlləzi fil quburi qə­zauh, subhanəlləzi fil bəhri səbiluh, subha­nəl­ləzi fin-nari sultanuh, subhanəlləzi fil cən­nəti rəh­mə­tuh, subhanəlləzi fil qi­yaməti ədluh, subhanəl­lə­zi rə­fəəs-sə­ma, subhanəlləzi bə­sə­təl ərz, subhanəlləzi la məlcəə və la mənca minhu illa iləyh.)

Sonra yüz dəfə de: سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ

(Subhanəllahi vəlhəmdu lil­lahi və la ilahə illəl­la­hu vəllahu əkbər.)

Sonra on dəfə “əstəğfirullahəlləzi la ilahə illa huvəl həyyul qəyyumu və ətubu iləyh!”, on dəfə “ya Əllahu”, on dəfə, “ya Rəhmanu”, on dəfə “ya Rəhimu”, on dəfə, “ya bədiəs-səmavati vəl ərzi ya zəl cəlali vəl ikram”, on dəfə “ya həyyu ya qəyyum”, on dəfə “ya hənnanu ya mənnan”, on dəfə “ya la ilahə illa ənt”, on dəfə “amin!” de və daha sonra bu duanı oxu;

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ يَا مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إِلَيَّ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ يَا مَنْ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ يَا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَى وَ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ يَا مَنْ هُوَ الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى يَا مَنْ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‏ءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ

(Əllahummə inni əs`əlukə ya mən huvə əqrəbu iləyyə min həblil vərid, ya mən yəhulu bəy­nəl mər`i və qəlbih, ya mən huvə bil mənzəril ə`la və bil ufuqil mubin, ya mən huvər-rəhmanu ələl ərşis­tə­va, ya mən ləysə kəmislihi şəy`, və huvəs-sə­miul bəsir, əs`əlukə ən tu­səl­liyə əla Muhəmmədin və ali Muhəm­məd.) Bu əməlləri yerinə yetirdikdən sonra, Allahdan öz hacətlərini istə.

5. İmam Hüseynin (ə) “Ərəfə” dusını oxumaq; Qalib Əsədinin övladları Bişr və Bəşirdən nəql olunur ki, “Ərəfə” gününün axır saatlarında “Ərəfat” çölündə imam Hüseynin (ə) xidmətində idik. O həzrət xeyməsindən çıxıb əhli-əyalı, övladları və şiələri ilə birgə dağın sol tərəfində dayanıb, mübarək üzünü Kəbəyə tərəf tutdu. Əllərini göyə qaldırıb, ağlaya-ağlaya “Ərəfə” gününün duasını oxumağa başladı.

6. “Ərəfə” günü imam Sadiqdən (ə) nəql olunan bu salavatları oxumaq;

اللَّهُمَّ يَا أَجْوَدَ مَنْ أَعْطَى وَ يَا خَيْرَ مَنْ سُئِلَ وَ يَا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِي الْأَوَّلِينَ وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِي الْآخِرِينَ وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِي الْمَلَإِ الْأَعْلَى وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِي الْمُرْسَلِينَ اللَّهُمَّ أَعْطِ مُحَمَّدا وَ آلَهُ الْوَسِيلَةَ وَ الْفَضِيلَةَ وَ الشَّرَفَ وَ الرِّفْعَةَ وَ الدَّرَجَةَ الْكَبِيرَةَ اللَّهُمَّ إِنِّي آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ لَمْ أَرَهُ فَلا تَحْرِمْنِي فِي [يَوْمِ‏] الْقِيَامَةِ رُؤْيَتَهُ وَ ارْزُقْنِي صُحْبَتَهُ وَ تَوَفَّنِي عَلَى مِلَّتِهِ وَ اسْقِنِي مِنْ حَوْضِهِ مَشْرَبا رَوِيّا سَائِغا هَنِيئا لا أَظْمَأُ بَعْدَهُ أَبَدا اِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدِيرٌ اللَّهُمَّ إِنِّي آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ لَمْ أَرَهُ فَعَرِّفْنِي فِي الْجِنَانِ وَجْهَهُ اللَّهُمَّ بَلِّغْ مُحَمَّدا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مِنِّي تَحِيَّةً كَثِيرَةً وَ سَلاما

(Əllahummə ya əcvədə mən ə`ta, və ya xəyrə mən suil, və ya ərhəmə mənisturhim, Əl­la­hummə səlli əla Muhəm­mədin və alihi fil əvvə­lin, və səlli əla Muhəm­mədin və alihi fil axi­rin, və səlli əla Muhəmmədin və alihi fil mələil ə`la, və səlli əla Muhəmmədin və alihi fil mur­səlin, Əlla­hummə ə`ti Mu­həm­mə­dən və aləhul vəsilətə vəl fəzi­lətə vəş-şərəf, vər rif`ətə vəd-dərəcətəl kəbirəh, Əlla­hum­mə inni aməntu bi Mu­həm­mədin səlləllahu ələyhi və alih, və ləm ərəhu fəla təh­rim­ni fil (fi yəvmil) qiyaməti ru`­yə­təh, vərzuqni suhbətəh, və təvəf­fə­ni əla millətih, vəsqini min həvzihi məşrəbən rəviyən saiğən həniyyən la əzməu bə`­dəhu əbəda, innəkə əla kulli şəy`­in qədir, Əllahummə inni amən­tə bi Muhəmmədin səl­ləl­lahu ələy­­hi və alih, və ləm ərəhu fəərrifni fil cinani vəc­həh, Əllahummə bəlliğ Mu­həm­mədən səlləllahu ələy­hi və alihi minni təhi­yətən kəsirətən və səlama.)

7. Ərəfə günü, qürub zaman aşağıdakı duaları oxumaq:

يَا رَبِّ اِنَّ ذُنُوبِي لا تَضُرُّكَ وَ اِنَّ مَغْفِرَتَكَ لِي لا تَنْقُصُكَ فَأَعْطِنِي مَا لا يَنْقُصُكَ وَ اغْفِرْ لِي مَا لا يَضُرُّكَ

(Ya rəbbi innə zunubi la təzurruk, və innə məğfi­rə­tə­kə li la tənqusuk, fəə`­ti­ni ma la yənqusuk, vəğfir li ma la yəzurruk.)

اللَّهُمَّ لا تَحْرِمْنِي خَيْرَ مَا عِنْدَكَ لِشَرِّ مَا عِنْدِي فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَرْحَمْنِي بِتَعَبِي وَ نَصَبِي فَلا تَحْرِمْنِي أَجْرَ الْمُصَابِ عَلَى مُصِيبَتِهِ

(Əllahummə la təhrimni xəyrə ma indəkə lişərri ma indi, fəin əntə ləm tərhəm­ni bitəəbi və nəsəbi, fəla təhrimni əcrəl musabi əla musibətih.)

(Mənbə: “Məfatihul-cinan”, Şeyx Abbas Qummi, “Zil-həccə ayının əməlləri” bölümü.)

etiqad.az

Dini baxımdan ölkəsindəki məzhəblərarası münaqişə anlayışına çox qoşulmayan Nimr həm də Səud rejiminin tənqidçilərindən birinə çevrilir. O, Səudiyyə Ərəbistanında azad seçkilərin keçirilməsinə çağırışları ilə tanınıb və 2006-cı ildə həbs edilib. Şeyx Nimr ölkənin Şərq əyalətində hökumət əleyhinə 2011-ci ildə başlayan etirazların dəstəkçisi olub. Və 2011-2012-ci illərdə Səudiyyə Ərəbistanındakı aksiyalar zamanı yenidən həbs edilib. Rejim polisləri onu ayağından güllələyərək yaralayıb və kütləvi iğtişaşlara çağırış etmədə ittiham edib. Qardaşının dediyinə görə Şeyx Nimr krallığın işlərinə "xarici müdaxilə"nin təşkili, itaətsizlik və silahlı müqavimətdə təqsirli bilinib. "The Guardian" qəzeti isə onu önəmli din xadimlərindən və siyasi perspektiv vəd edən şəxsiyyətlərdən biri kimi göstərib. Ruhaninin yaxınları onun terrorçuluqla əlaqəsi olmadığını və yalnız dinc çıxışlara dəstək verdiyini bildirirlər.

Nimrin edamına gedən yolun "hüquqi əsası" 2011-ci ildə qoyulub. Məhz həmin il Səudiyyə Ərəbistanı ölkə daxilində və xaricdə minlərlə insanın ölümünə səbəb olsa da, "Ərəb Baharına meyl göstərənlərə dəmir yumruqla zərbə" adlı qanun qəbul edib. 2012-ci ildə isə bu qanunun əhatə dairəsi daha da genişləndirilir və kralın şəxsiyyəti və kral ailəsinin təhqir edilməsi də "terror" anlayışına daxil edilir. Qanunun tələb etdiyi cəza isə edam idi.

Nimr də bu qanunla mühakimə edilib və barəsində 2012-ci ildə edam hökmü çıxarılıb. 2015-ci ildə isə qərarın gözləmə müddəti bitdi və qərar dəyişmədi. Halbuki həbsdə olan din adamı şiddəti rədd edən bəyanatla çıxış etmişdi: "Diktaturaya qarşı silahların əvəzinə sözün çıxış etməsini dəstəkləyirəm. Sözün gücü güllədən daha təsirlidir, çünki diktatura həmişə silahın mübarizəsindən qazanır".

2016-cı il yanvar ayının 2-də Səudiyyə Ərəbistanı Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmi məlumatına əsasən, ruhani terrorçuluq ittihamı ilə edam cəzasına məhkum edilmiş 47 nəfərdən biri olub. 2013-cü il qapalı məhkəmə qarşısına çıxarılan Şeyx Nimr "ayrıseçklik salmaq" və "ölkənin bütövlüyünə xələl gətirmək"də ittiham olunurdu.

Ölümündən sonrakı hadisələr: Şiə din xadimi Baqir Nimr Ər-Riyadda edam olunmasına etiraz edən iranlılar Səudiyyə Ərəbistanının Tehrandakı səfirliyinin binasına hücum edərək, bir neçə otağı darmadağın ediblər. Binaya daxil olan etirazçılar səfirliyin otaqlarını yandırmağa çalışıblar. İran polisi etirazçıları səfirliyin ərazisindən çıxarmağa müvəffəq olub.

Allahın rəsulu Məhəmməd ibn Abdullah (s)miladi 570-ci ildə rəbbiül əvvəl ayının 17-də Məkkə şəhərində Qureyş tayfasının rəhbəri Əbdülmuttəlibin oğlu Abdullahın ailəsində dünyaya gəlib. Atası Abdullah Bəni-Zöhrə tayfasının başçısı Vəhəbin qızı Aminə ilə ailə həyatı qurduqdan bir neçə ay sonra ticarət səfərlərindən birində vəfat edir. Həzrət peyğəmbər hələ körpə ikən Bəni-Səd qəbiləsindən olan Həlimə adlı qadının yanında olan zaman anası dünyadan köçür, babası Əbdülmüttəlib onu himayəsinə götürür. Səkkiz yaşında ikən babası da vəfat etdikdən sonra Məhəmməd (s.ə.s) əmisi Əbu Talibin himayəsində yaşayır. 25 yaşında ikən Qüreyşin varlı qadınlarından olan Xədicənin ticarət karvanına rəhbərlik etməyə başlayır və bir müddət sonra onunla evlənir.

Peyğəmbərin (s) bütün həyatı bəşəriyyət üçün həm fərdi, həm ictimai, həm də siyasi cəhətdən bir dərsdir - «Əfv və bağışlamağı əsas götürür və yaxşı işlərə rəğbətləndirir» («Əraf» 199). «Onların səhvlərini bağışla, xoş üzlü və dözümlü ol ki, Allah bağışlayan və xeyirxah insanları dost tutur» («Maidə» 13).

Peyğəmbər onun haqqını tapdalayanların fərdi hüquqlarında cəza və tənbehə yol verməzdi. «O, kimsədən öz şəxsi haqqına görə intiqam almazdı. Bütün xəta edənləri bağışlayardı» («Bihar» 66). Bu hadisələr zamanı peyğəmbər cəmiyyətə rəhbər idi, O, müxtəlif fikirli insanların – müşriklərin, kitab əhlinin mövqelərinə dözər, hətta müəyyən zamanadək onlara öz fikirlərinin təbliği üçün imkan verərdi. Ən qatı düşmənlərini belə gələndə bağışlayardı.

Peyğəmbərin həyatında nəzərə çarpan mühüm bir xüsusiyyət onun məsuliyyəti qəbul etməsidir. O, məsuliyyəti qəbul etməklə başqalarına xidmətə çalışır.Bu məsuliyyət çətinliklərə dözməklə, böhtanlarla üzləşməklə,müxtəliflərlə rastlaşmaqla həyata keçir. Bütün dözmək üçün insana çox böyük dözüm lazımdır. İlahi peyğəmbərlər böyük dözüm sahibi olduqlarından cəmiyyətə rəhbərlik məsuliyyətini daşıya bilmişlər. İnsanları fəzilətlə tanış etmək yolunda zorluqlarla üz-üzə gəlmişlər. Çətinliklərə dözərək ən yaxşı müvəffəqiyyəti əldə etmişlər. Onlar cəmiyyətə yol göstərmək üçün öz dövrlərinin zalımları ilə vuruşmuşlar.Bu işin icrası üçün böyük dözüm və məsuliyyətin qəbuluna ehtiyac var. Həzrətin yolu bu baxımdan çox aydındır. Quran onun bu xüsusiyyətini çox gözəl təsvir edir. O, xalqın hidayəti üçün gecə-gündüz tanımadı. Xalqın etiqadı və əxlaqi bəlalardan, zalımların zülmündən qurtarmaq üçün məsuliyyət hiss etdi. «O, sizin hidayətiniz üçün çalışır, möminlərə rəuf və mehribandır» (Tövbə 128)

Həzrəti Məhəmmədin(s) məsuliyyəti ən çətin ictimai, siyasi və icrai məsuliyyət idi.Bəşər həyatının müxtəlif sahələrinə rəhbərlik onun öhdəsində idi. Həzrət (s) uyğun məsuliyyətə dözə biləcək bir tutuma malik olmalı idi. Onun ağıl nuru bütün dəyərlər üçün güzgü olmalı idi. Cəmiyyətə rəhbərlik çox böyük hadisədir və onun gerçəkləşməsi üçün ağıl nuru əsas şərtdir. Cəmiyyətə rəhbərlik məsuliyyətini peyğəmbərin çiyininə qoymuş Allah-taala onun tutumu və ağıl nuru haqqında belə buyurur: «Məgər biz sənin köksünü açıb genişləndirmədikmi?!» («Şərh» 1). Həmin bu ağıl nuru və tutum Quran kimi bir vəhy maarifini qəbul etdi. Həmin bu ağıl nuru növbənöv döyüşlərlə cəmiyyətə rəhbərliyi öhdəsinə götürdü. Həqiqətə uyğun düzgün mövqe seçməklə hamı üçün nümunə olası dəyərləri rəhbər tutdu.

Peyğəmbər ağıl nuru və kamil tutuma malik olduğu üçün cəmiyyətə rəhbərlikdə düzgün mövqe tuta bilmişdi. Din hüquqları qarşılıqlı şəkildə gözlənilməsini göstəriş versə də, bəşər həyatında büdrəmələr olur. Əgər bir adam səhv edirsə və onun bu səhvi bir başqasının hüququnu tapdayırsa, büdrəyən adamla hansı formada rəftar olunmalıdır? İntiqam almaqlamı, yoxsa bağışlamaqla? İmkan olan yerdə bağışlamaq qəlblərin yumşalmasına, insanların ilahi dəyərlərə yaxınlaşmasına bais olur və bu ən yaxşı yoldur. Allah-taala da bağışlamağı üstün qiymətləndirir. Amma bu bağışlamağın səbəbi insanın zəifləməyi olmamalıdır və eləcə də bu bağışlama günaha rəğbətləndirməlidir.

Doğru bir müdiriyyət və rəhbərlik yaratmaq üçün insanın tutumu, ağıl nuru mühüm rol oynayır və xeyli səmərəlidir. Ağıl nuru müxaliflərin və biganələrin haqqa yaxınlaşmasına, fikir oyanışına səbəb olur. Ağıl nuru və müdrik baxış başqalarını dəyərləri qiymətləndirməyə, quruculuğa həvəsləndirir. Rəhbərin ağıl nuru onu səmərəsiz fəaliyyətlərdən çəkindirir, ictimai qüvvələrin təşkilinə səbəb olur. Bu xüsusiyyətlərə görə insanların büdrəmələri bağışlanır. Nəhayət, ağıl nuru təxribatın və qüvvə itkisinin qarşısını alır, qüvvələri mütəşəkkil formada hədəfə doğru yönəldir.